oparty na bardzo szerokich podstawach wachlarz teorii, które skupiają się na ogólnym środowisku psychologicznym i starają się wyjaśnić zachowanie na podstawie dynamicznych interakcji pomiędzy siłami w jednej części pola a resztą pola.

Teoria pola została rozwinięta z teorii Gestalt głównie w pracach W. Kohlera i K. Lewina. Kohler naszkicował paralelę pomiędzy procesami pola psychologicznego i elektromagnetycznymi polami sił. Twierdził, że każdy proces psychologiczny zależy od interakcji w polu i nie można na niego patrzeć inaczej z tego punktu widzenia. Stanowisko to ma charakter skrajnie holistyczny i krytyczny wobec podejść elementarystycznych.

Ponadto uczony ten rozszerzał ogólną teorię na obszary psychofizjologii, zwłaszcza na fizjologiczne podstawy percepcji i argumentował na rzecz istnienia elektrycznych pół w mózgu, odpowiadających doświadczeniom  fenomenologicznym.

(forced-choice (technique)), ogólne określenie procedury, w której osoba badana jest proszona o wybranie jednego przedmiotu lub udzieleni odpowiedzi z ustalonego zbioru dwóch lub więcej możliwości. Istnieje kilka wariantów tej techniki i są one stosowane w różnych obszarach psychologii, jak pomiar osobowości, określenie osobistych preferencji, badania nad pamięcią, badania nad podejmowanie decyzji itd.  Podstawowa technika jest niezwykle ważna, albowiem pozwala kontrolować wiele czynników zewnętrznych, które mogłyby łatwo wypaczyć wyniki eksperymentu. Np. w powszechnie stosowanych inwentarzach osobowości opartych na samoocenie dążenie do aprobaty społecznej często może zniekształcać wyniki, ponieważ w sytuacji wolnego wyboru ludzie są skłonni udzielać odpowiedzi odzwierciedlających to, co raczej spotyka się z uznaniem społecznym, niż to, co jest dla nich charakterystyczne. Technika wymuszonego wyboru wymaga od osoby testowanej wyboru jednej możliwości z danego zestawu, nawet jeśli czuje ona, że pasują do niej wszystkie lub nie pasują żadna z nich. Przez staranne zrównoważenie pozycji, aprobata społeczna staje się kontrolowanym czynnikiem. Podobnie w badaniach nad rozpoznawaniem, można uniknąć indywidualnych skłonności od odpowiadania „tak” lub „nie” na pozycje wzbudzające wątpliwości, podając dwa lu więcej bodźców, z których tylko jeden jest prawidłowy. Zwana także, w szczególności w wymiarze osobowości, techniką sztywnych alternatyw.

Rzadki, lecz głęboko patologiczny zespół pojawiający się w dzieciństwie, charakteryzujący się postawą wycofującą, brakiem prawidłowych reakcji społecznych lub zainteresowania innymi ludźmi, poważnymi upośledzeniami sfery komunikatywnej i mowy, niepowodzeniami w rozwijaniu normalnych więzi. Objawom tym często towarzyszy różnego rodzaju dziwaczne zachowanie w reakcji na środowisko, zwykle obejmujące fascynację przedmiotami nieożywionymi oraz upieranie się przy rutynie, uporządkowaniu i jednostajności. Należy zauważyć, że wczesnodziecięcy, czyli niemowlęcy oznacza bez mowy lub przed rozwinięciem się mowy, stąd przyjętym kryterium rozpoznawczym tego zespołu jest wystąpienie objawów przed 30. miesiącem życia. Wśród specjalistów istnieją znaczne rozbieżności co do istoty zaburzenia. Część z nich uważa, że zespół ten jest w rzeczywistości workiem, do którego wrzuca się bez uzasadnienia liczne podobne, lecz prawdopodobne zaburzenia. Owi krytycy stwierdzają, że odsetki wyzdrowień są zróżnicowane, dowody uszkodzeń mózgu są nieusystematyzowane, w niektórych przypadkach występują napady padaczkowe w późniejszym wieku, co – łącznie z innymi czynnikami – stawia pod znakiem zapytania istnienie pojedynczej „choroby”. Nazywany tez zespołem Kannera.

Stan charakteryzujący się przekonaniem, iż jest się osobą niewłaściwej płci. Zaproponowano kilka kryteriów rozpoznawania autentycznych transseksualistów: a) niezadowolenie z właściwej anatomii seksualnej, b) stałe, głębokie pragnienie, żeby należeć do innej płci, c) chęć zmiany genitaliów, d) nieobecność innych zaburzeń psychologicznych lub genetycznie uwarunkowanych patologicznych cech anatomicznych, takich jak hermafrodytyzm. Transseksualizm klasyfikuje się zwykle jako zaburzenie tożsamości płciowej i odróżnia od homoseksualizmu oraz transwestytyzmu. Znany również jako odwrócenie roli związanej z płcią.

(parapsychology), mniej lub bardziej uznana dziedzina psychologii zajmująca się zjawiskami paranormalnymi, tzn. takimi, które uważa się za niewytłumaczalne przy zastosowaniu znanych praw i zasad. Do parapsychologii na ogól zalicza się postrzeganie pozazmysłowe, telepatię, prekognicję, telekinezę, jasnowidzenie. Mimo ogromnego zainteresowania parapsychologią oraz wielu aktywnych poszukiwań podstaw naukowych dla różnych ogłoszonych twierdzeń, większość psychologów jest bardzo sceptyczna i ma ku temu podstawy.

Po pierwsze, wyniki poszczególnych doświadczeń, które przyniosły pozytywne ustalenia, okazały się trudne do powtórzenia. Powtarzalność ma istotne znaczenie we wszystkich dziedzinach nauki, stanowi kamień probierczy metody naukowej, wszędzie istnieją wymogi niezależnej weryfikacji. Ten aspekt naukowości jest absolutnie konieczny zwłaszcza w dziedzinie, która dokonuje frontalnego ataku na przyjęte prawa i zasady.

Po drugie, omawiane zjawiska często wiążą się z wnioskami, które naruszają znane prawa nauki – np. im dalej znajduje się źródło światła, im większa odległość między dwoma ciałami, tym słabsza jest wzajemna siła przyciągania. Tymczasem twierdz się, że zdolności parapsychologiczne sprawdzają się równie dobrze przy odległości 1000 km, jak i 10 m. Większość uczonych niechętnie zrezygnuje z ogólnych zasad, takich jak prawdo odwrotności kwadratów, zwłaszcza gdy zjawiska, które wymagają odrzucenia ogólnie przyjętych zasad, notorycznie opierają się replikacji. Bardziej rozsądnie jest nie ufać danym pochodzącym z niepowtarzalnego doświadczenia, aniżeli wyeliminować prawa, które funkcjonują we wszystkich innych dziedzinach.

Po trzecie, nigdy nie zaproponowano mechanizmu, , który mógłby wyjaśnić rzekome zjawisko paranormalne w sposób zgodny ze stanowiskami pozostałych dziedzin wiedzy naukowej – np. prekognicja zachęca do postawienia hipotezy o podróży umysłu w czasie, lub, ujmując rzecz inaczej, do postawienia hipotezy o podróży w czasie jakiejś siły, która przybywa z przyszłości w celu oddziaływania na czyjś umysł w teraźniejszości. Zakłada się tu odwrócenie przyczyny i skutku, nie mówiąc już o kolidowaniu z podstawowymi zasadami teorii względności i praw termodynamiki.

Po czwarte – i nie jest to zapewne powód błahy – wielu szarlatanów i oszustów wysuwa silne argumenty ze zjawiskami paranormalnymi, gdy tymczasem udowodniono, że wiele z rzekomych rezultatów ich poczynań to wynik zwykłego oszustwa. Jeśli istnieją zjawiska parapsychologiczne, to silne poparcie ze strony ewidentnie oszustów bardzo utrudnionych obiektywną analizę.

I wreszcie, wielu sceptyków zastanawia się na tym, dlaczego osoby, które twierdzą, że mają nadzwyczajne zdolności, po prostu nie udadzą się do najbliższego kasyna gier lub na tor wyścigowy i nie zrobią z nich dobrego użytku. W ten sposób mogłoby przynajmniej wykorzystać zdobyte dochody na sfinansowanie dalszych badań nad parapsychologią.